Çinli marka BYD’nin Manisa’da 1 milyar dolarlık yatırımla kurmayı açıkladığı fabrika yatırımı için The Ekonomist dergisinde yeni bir haber yayınlandı. Manisa fabrikasının beklenen ilerlemeyi kaydedemediği belirtilen haberde, yatırımından vazgeçilmiş olacağı ihtimali de masaya yatırıldı. Haberde, “2024 yazında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı törenle imzalanan 1 milyar dolarlık yatırım anlaşmasının ardından geçen bir yıla rağmen, sahada yalnızca birkaç konteyner ve nadiren görülen hafriyat kamyonları yer alıyor. Resmî takvimde fabrikanın 2026’da faaliyete geçmesi planlansa da, gecikme riski giderek büyüyor” denildi. Çinli markaların özellikle yatırım konularında her zaman ketum davranmayı tercih ettikleri biliniyor. Zaman zaman yayınlanan bu tür haberlere bir açıklama yapmamaları da alışılmış bir durum.
AVANTAJLI SATIŞ YAPIYOR
BYD’nin imzaladığı yatırım anlaşmasının şartları, cayılması durumda uygulanacak yaptırımlar konusunda yapılmış bir açıklama bulunmuyor. Marka kendine tanınan şajlı hibrit modellerin satışında başta yüzde 30’luk ÖTV olmak üzere tüm avantajlı Türkiye distribütörü ALJ aracılığıyla kullanmaya devam ediyor. Anlaşmaya göre, fabrika yatırımının yapılmaması durumunda markanın herhagi bir yaptırım ödeyip ödemeyeceği, öderse kimin tarafından ödeneceği gibi ayrıntılar da belirsizliğini koruyor.
TESİS KURMADA ÇOK HIZLILAR
Çinli markaların bu tür haberlere yanıt vermekte isteksiz ve yavaş davransalar da, devasa tesisleri inşa etmede çok hızlı oldukları biliniyor. Manisa fabrikası için de üretime başlamak için verilen 2026 yılı sonu için yaklaşık 16 aylık bir süre bulunuyor. Bu süre içinde fabrikanın kurulup, üretime başlamasının da şaşırtıcı olmayacağı belirtiliyor.
AB ANLAŞMALARI MI BEKLENİYOR?
Avrupa Birliği, Türkiye’de üretilen ancak üretiminde %60’tan fazla ithal parça kullanılan araçlara ek gümrük vergileri uygulayabileceğini duyurdu. Bu durum, Çinli üreticilerin Türkiye’de yerli tedarik zincirlerine yatırım yapmasını zorunlu kılıyor. Ancak The Economist’in aktardığına göre, Manisa’daki yavaş ilerlemenin ardında, AB ile Çin arasında süregelen elektrikli araç ticareti anlaşmazlığı bulunuyor. Çinli BYD’nin, AB pazarına erişimini garanti altına alacak diplomatik sonuçları beklediği düşünülüyor.
DÜNYADA ÜRETİM TESİSLERİNİ ARTIRIYOR
Çinli otomotiv devi BYD’nin, Çin dışında birçok ülkede üretim tesisleri bulunuyor ve bu ağını genişletmeye devam ediyor. Bu tesisler genellikle elektrikli otobüs ve kamyon üretimine odaklanırken, son dönemde binek araç üretimine de ağırlık verilmeye başlandı.
BYD’nin Çin dışındaki mevcut ve planlanan üretim tesisleri
- Macaristan: BYD’nin Avrupa’daki ilk üretim tesisi olan Komarom’da, elektrikli otobüs üretimi yapılıyor. Şirket, binek araç üretimi için de Szeged şehrinde yeni bir fabrika kuruyor.
- Amerika Birleşik Devletleri: Kaliforniya eyaletinin Lancaster kentinde bulunan tesis, elektrikli otobüs üretimi yapıyor.
- Brezilya: Camaçari kentinde eski bir Ford fabrikasının bulunduğu alanda elektrikli otomobil, otobüs ve kamyon üretimi için bir kompleks kuruluyor.
- Hindistan: Chennai’de bir fabrikası bulunuyor.
- Japonya: BYD’nin Japonya’da bir üretim tesisi yer alıyor.
- Tayland: Rayong’da 2024 yılında faaliyete geçen ve yıllık 150.000 araç kapasiteli bir binek araç üretim tesisi bulunuyor.
- Özbekistan: Özbekistan’da da bir üretim tesisi yer alıyor.
- Türkiye: Manisa’da 2026 yılı sonunda faaliyete geçmesi planlanan, yıllık 150.000 araç kapasiteli elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobil üretim tesisi ve bir AR-GE merkezi kurulması için anlaşma imzalandı.
- Endonezya: Endonezya’da da 2025 yılı sonuna kadar tamamlanması hedeflenen yeni bir binek araç üretim tesisi kuruluyor.
BYD, bu tesislerle küresel pazardaki varlığını güçlendirmeyi ve farklı bölgelerdeki taleplere yerel üretimle daha hızlı yanıt vermeyi amaçlıyor.